Burn-out herkennen: wat zijn de symptonen?

Burn-out? Uitgeblust? Oververmoeid? Vermoeid? Uitgebrand? Op?

Bovenstaande gevoelens lijken steeds vaker voor te komen. Het lijkt alsof het aantal mensen met burn-out maar lijkt te stijgen.

Onze hedendaagse maatschappij is niet ‘zwakker’ geworden en het ontstaan van burn-out heeft niets te maken met ‘zwakke mensen’, integendeel. Doorgaans weten mensen dat burn-out te maken heeft met een gevoel dat ze teveel gedaan hebben. Dat, na een periode van te hard werken, er even niets meer bij kan.

Verschil met depressie

Een burn-out heeft enkele kenmerken die lijken op een depressie, maar burn-out is het gevolg van een langdurige overbelasting. 

Het belangrijkste verschil is dat burn-out vooral gaat over een tekort aan energie. Je voelt je niet in staat nog iets te doen en zeker niet als dit werkgerelateerd is. Je kan echter wel nog genieten van dingen buiten de werksfeer. Een depressie is een stemmingsstoornis: niets is nog positief of de moeite waard, niets kan nog je interesse wekken. 

Depressie

  • Je voelt je emotioneel uitgeput.    
  • Je bent prikkelbaar. 
  • Je hebt nergens interesse voor, je geniet nergens meer van.   
  • Je hebt een heel laag zelfbeeld.     
  • Je hebt last van doemdenken. 
  • Je hebt nergens energie voor.

Burn out

  • Je voelt je emotioneel uitgeput. 
  • Je bent prikkelbaar. 
  • Je hebt nog interesse in dingen buiten je werk.  
  • Je zelfvertrouwen heeft een deuk gekregen. 
  • Je denkt wel nog realistisch als het niet over je werk gaat.
  • Je energie staat op een laag pitje, maar is hoger dan bij een depressie

Wat zijn symptomen van burn-out?

Burn-out is herkenbaar aan specifieke symptomen. De symptomen van burn-out lijken erg op de symptomen van depressie en de symptomen van stress.

Lichamelijke symptomen

  • Je kan moeilijk inslapen en doorslapen, of je bent nog doodmoe bij het ontwaken. 
  • Je voelt je steeds moe en hebt geen energie. 
  • Duizeligheid of hartkloppingen;
  • Hoofdpijn of buikpijn
  • Maag- en darmproblemen. 

Psychische symptomen

  • Je bent niet meer gemotiveerd op je werk. 
  • Je voelt je gefrustreerd. 
  • Je zelfvertrouwen kwijnt weg. 
  • Je voelt je lusteloos. 
  • Je hebt concentratieproblemen. 
  • Je voelt je angstig. 

Gedragssymptomen

  • Je bent onverschillig. 
  • Je zondert je af. 
  • Je wordt cynisch. 
  • Je reageert agressief. 
  • Je werkt minder efficiënt en maakt meer fouten. 
  • Je gaat meer roken, alcohol of drugs gebruiken.

Kun je een burn-out ook voorkomen? 

Voorkomen is moeilijk, maar het is handig te weten welk stresstype je bent en te luisteren naar je eigen lichaam. 

Bovendien moet je vragen durven stellen. Als je meer vrije tijd nodig hebt, kaart het dan aan bij je baas.

Het is ook belangrijk om van je schuldgevoelens af te raken. Stel: je voelt je schuldig omdat je een zieke collega geen kaartje hebt gestuurd. Stel jezelf twee vragen: wil ik het anders doen? Wat kan ik doen?

In dit geval is het simpel, je stuurt alsnog het kaartje en je stress is van de baan. Maar soms voel je je ook schuldig omdat je het gevoel hebt dat je iemand tekort doet. Doordat je een kind hebt, zie je je vriendinnen bijvoorbeeld niet meer iedere week. Kan je het niet veranderen? Simpelweg omdat je geen tijd hebt, laat het dan los. Anders verpest je leuke momenten omdat je daarover piekert.

Werknemer

  • Vind jezelf oké: Je hoeft niet perfect te zijn, aanvaard wie je bent. 
  • Ontmoet elkaar: Praat met je collega’s tijdens een koffiepauze of onder de middag. Zo merk je dat je er niet alleen voor staat. 
  • Doe iets nieuw: Als je regelmatig iets nieuws onderneemt, blijf je enthousiast. 
  • Geniet van de kleine dingen: Elke dag even stilstaan bij de kleine dingen waarvan je geniet, geeft veel energie. 
  • Hou zorgen niet voor morgen, praat: Blijf niet alleen zitten kniezen. Zoek iemand met wie je over je problemen kan praten. 
  • Vraag hulp: Denk niet dat je zwak overkomt door hulp te vragen. Iemand die met je meedenkt of meewerkt, haalt veel stress voor je weg. 
  • Beweeg: Bewegen vraagt energie, maar je krijgt er ook heel veel energie voor terug. Het vraagt niet zo heel veel tijd om elke dag een beetje meer te bewegen. 
  • Neem tijdig een time-out: Neem op tijd en stond een beetje 'me-time'. Dan kan je er erna weer nog zo hard tegenaan. 
  • Maak keuzes: Je kan niet alle taken aannemen die op je weg komen. Schrap zoveel mogelijk taken die te veel energie kosten en niets opleveren. 
  • Eet gezond: Te veel vet, suiker en alcohol zijn niet goed voor je lichaam. Gezonde voeding met veel vezels, groenten en fruit geeft extra energie. 

Werkomgeving

  • Maak tijd voor elkaar: De koffiepauze of maaltijd zijn goede ogenblikken om wat tijd te maken voor je collega’s. Wat houdt hen bezig? Waar lopen zij op vast? Wat geeft hen energie? 
  • Vier teamsucces: Trek af en toe tijd uit om met het hele team een succes te vieren. 
  • Bouw mee aan vertrouwen: Een hechte groep collega's waar je in alle omstandigheden kan op vertrouwen, vermindert de dagelijkse stress aanzienlijk. 
  • Waardeer en complimenteer: Een complimentje af en toe kan wonderen doen voor het welbevinden van je collega’s. 
  • Respecteer ieders unieke bijdrage: Elke collega is uniek. Streef ernaar dat ieder zijn eigen talenten zo vaak mogelijk kan inzetten. 
  • Zoek samen naar oplossingen: Blijf niet alleen achter je bureau zitten met een moeilijk dossier. Overleg samen met je collega’s hoe je dit kan oplossen. 
  • Durf je kwetsbaar te tonen 
  • Benoem signalen open en eerlijk: Laat kleine problemen niet etteren tot ze onoverkoombaar worden, maar praat er op tijd over. 
  • Geef directe, eerlijke en constructieve feedback: Samenwerken verloopt het vlotst als je regelmatig feedback aan elkaar geeft. 

Burn-out test: 
Heb ik een burn-out? Lees de volgende stellingen door. Herken je jezelf hierin?

  1. Ik heb het gevoel dat mijn collega’s en baas mijn prestaties niet waarderen
  2. Ik voel me snel geïrriteerd
  3. Ik zou graag succesvoller willen zijn
  4. Ik voel weerstand als ik naar mijn werk vertrek
  5. Ik vergeet veel en kan moeilijker zaken onthouden
  6. Ik heb het gevoel dat ik in mijn huidige baan blijf vastzitten
  7. Soms gebruik ik eten, alcohol, medicatie of drugs om me beter te voelen
  8. Met mijn collega’s heb ik een minder goede verstandhouding
  9. Ik loopt steeds achter de zaken aan.
  10. Ik heb het idee dat wat ik doe nooit goed genoeg is.
  11. Bij mij thuis zijn er behoorlijk wat spanningen
  12. Ik moet vaak omgaan met files en verkeersstress
  13. Ik voel me pessimistisch de laatste tijd
  14. Ik ben de laatste tijd veel ziek (hoofdpijn, buikpijn, verkoudheden, stramme spieren,…)
  15. Ik vind noch de tijd noch de motivatie om voor mezelf te zorgen
  16. Na een weekend of vakantie voel ik me toch niet opgeladen om terug aan het werk te gaan
  17. Ik voel me minder verdraagzaam, alles is me snel te veel
  18. Stilzitten geeft me onrust. Er valt nog zoveel te doen
  19. Ik vind het moeilijk om beslissingen te nemen
  20. Ik voel me niet zelfzeker op mijn werk, veeleer angstig of ongemakkelijk
  21. Op vergaderingen voel ik me vaak weggedrumd
  22. Ik vind het erg om fouten te maken
  23. Ik voel me de laatste tijd vaak boos of neerslachtig zonder echte aanleiding
  24. Ik heb vaak problemen om ’s avonds in te slapen
  25. In mijn vrije tijd weet ik niet echt hoe ik het beste kan ontspannen

Stem je in met het merendeel van deze stellingen? Mogelijk loop je risico op een burn-out of heb je ondertussen al te maken met een burnout.

Contacteer voor een verkennend gesprek een psychotherapeut of je huisarts voor burn-out.